اطلاعات عمومی

نبرد کربلا (به عربی: مَعْرَکَة کَرْبَلَاء) در 10 اکتبر 680 (10 محرم سال 61 هجری قمری) بین ارتش خلیفه دوم اموی یزید اول (ر. 680-683) و ارتش کوچکی در گرفت. به رهبری حسین بن علی، نوه پیامبر اسلام، محمد، در کربلا، سواد (جنوب عراق امروزی).

پیش از مرگش، خلیفه اموی معاویه اول (661-680) پسرش یزید را به عنوان جانشین خود معرفی کرده بود.  زیارت اربعین امام حسین (ع) نامزدی یزید توسط پسران چند تن از یاران برجسته محمد، از جمله حسین، پسر چهارمین خلیفه علی، و عبدالله بن الزبیر، پسر زبیر بن العوام، به چالش کشیده شد. پس از مرگ معاویه در سال 680، یزید از حسین و دیگر مخالفان بیعت خواست. حسین بیعت نکرد و به مکه رفت. مردم کوفه، شهر پادگانی عراق و مرکز خلافت علی، از خلفای اموی مقیم سوریه بیزار بودند و به خاندان علی دلبستگی دیرینه داشتند. آنها به حسین پیشنهاد کردند که بنی امیه را سرنگون کند. در مسیر حرکت حسین (ع) به سوی کوفه با گروهی متشکل از 70 نفر، کاروان او توسط لشکر 1000 نفری خلیفه در فاصله ای از کوفه رهگیری شد. او مجبور شد در 2 اکتبر به شمال رفته و در دشت کربلا اردو بزند، جایی که لشکر بزرگتر 4000 نفری اموی بلافاصله پس از آن وارد شد. پس از اینکه عبید الله بن زیاد، فرماندار اموی، بدون تسلیم شدن در برابر اقتدار حسین، از عبور امن حسین امتناع کرد، مذاکرات شکست خورد، شرطی که حسین آن را رد کرد. نبرد در 10 اکتبر آغاز شد که طی آن حسین به همراه بسیاری از بستگان و یارانش کشته شد و اعضای خانواده اش به اسارت درآمدند. این نبرد آغاز فتنه دوم بود که طی آن عراقی ها دو لشکرکشی جداگانه برای انتقام از مرگ حسین ترتیب دادند. اولی توسط توابین و دیگری توسط مختار ثقفی و یارانش.

نبرد کربلا، توسعه حزب طرفدار علی [ب] (شیعه علی) را به یک فرقه مذهبی منحصر به فرد با مناسک و حافظه جمعی خاص خود تبدیل کرد.

در تاریخ، سنت و کلام شیعه جایگاهی مرکزی دارد و در ادبیات شیعه به کرات بازگو شده است. مصائب و مرگ حسین برای شیعیان نماد فداکاری در مبارزه حق علیه باطل و عدل و راستی در برابر ظلم و باطل شد. همچنین فهرستی از هنجارهای قهرمانانه را در اختیار اعضای مذهب شیعه قرار می دهد. این نبرد در یک دوره ده روزه سالانه در ماه محرم توسط شیعیان گرامی داشته می شود که در روز دهم ماه به اوج خود می رسد که به روز عاشورا معروف است. در این روز مسلمانان شیعه عزاداری می‌کنند، راهپیمایی‌های عمومی برپا می‌کنند، اجتماعات مذهبی برپا می‌کنند، بر سینه می‌زنند و در برخی موارد خود تازیانه می‌زنند. مسلمانان اهل سنت نیز این حادثه را یک تراژدی تاریخی می دانند. حسین و یارانش در میان مسلمانان شیعه و سنی به عنوان شهید شناخته می شوند.